Ym mis Medi 2025, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru y byddai’r Ganolfan Gwasanaethau Cyhoeddus Digidol (CDPS) yn cael ei hymgorffori yn y sefydliad.

Ers y cyhoeddiad hwnnw, prin yw’r eglurder cyhoeddus ynghylch beth mae’r newid hwn yn ei olygu yn ymarferol: beth yw diben y gyfarwyddiaeth newydd, i bwy y mae’n bodoli, sut y bydd yn gweithio, a sut y caiff llwyddiant ei fesur.

Mae hyn yn bwysig. Caiff Llywodraeth Cymru a CDPS eu hariannu gan arian cyhoeddus, felly dylid gwneud y penderfyniadau hyn yn gyhoeddus, nid y tu ôl i ddrysau caeedig.

Crëwyd CDPS i godi safon y ffordd y caiff gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru eu dylunio a’u cyflawni. Nid yr enw na’r strwythur sy’n bwysig, ond yr arferion, y gallu a’r ymddiriedaeth a feithriniwyd ar draws y sector cyhoeddus.

Mae’r post hwn yn nodi’r safon isaf y disgwyliwn ei gweld gan y gyfarwyddiaeth newydd, a’r manteision i Gymru os caiff y safon honno ei chyrraedd.

Strategaeth a model gweithredu: i bwy mae’r uned hon yn bodoli

Rydym yn disgwyl eglurder cynnar ynghylch pwy y mae’r gyfarwyddiaeth hon yn bodoli i’w gwasanaethu, a sut y bydd yn gweithredu.

Dylai’r uned hon fodoli i gefnogi a chryfhau’r gwaith o gyflawni ar draws sector cyhoeddus Cymru — gan gynnwys llywodraeth leol, iechyd, cyrff hyd braich, a thimau cyflawni o fewn Llywodraeth Cymru ei hun.

Nid ei rôl yw gwneud y gwaith ar ran sefydliadau. Ei rôl yw:

  • helpu sefydliadau i adeiladu eu gallu eu hunain
  • cefnogi newid parhaol a chynaliadwy
  • codi safonau drwy bartneriaeth, nid drwy ddibyniaeth

Rydym yn disgwyl gweledigaeth glir, strategaeth gadarn a model gweithredu deinamig sy’n nodi hyn yn eglur.

Dylai’r strategaeth honno gynnwys:

  • yr egwyddorion dylunio y bydd yr uned yn gweithio yn unol â hwy
  • sut y bydd yn partneru â sefydliadau yn hytrach na’u disodli
  • sut y caiff llwyddiant ei fesur dros amser

Mae’r eglurder hwn yn hanfodol er mwyn meithrin ymddiriedaeth, aliniad a chyflymder.

Map ffordd a ffocws: pa waith a wneir

Rydym yn disgwyl tryloywder ynghylch pa waith y bydd y gyfarwyddiaeth yn canolbwyntio arno. Rydym yn disgwyl gweld y meddwl y tu ôl i’r penderfyniadau hyn, nid dim ond cyhoeddiadau ar ôl i benderfyniadau gael eu gwneud y tu ôl i ddrysau caeedig.

Mae hynny’n golygu cyhoeddi:

  • map ffordd glir o wasanaethau blaenoriaeth a meysydd ffocws
  • y rhesymeg dros y dewisiadau hynny a sut y cânt eu blaenoriaethu
  • sut y caiff gwaith ei drefnu a’i adolygu

Dylai’r pwyslais fod ar wasanaethau, nid mentrau.

Mae gweithio yn y modd hwn yn galluogi’r sector cyhoeddus ehangach i ymgysylltu’n gynnar, dysgu o’r cynnydd, a sicrhau bod eu gwaith eu hunain yn cyd-fynd. Mae hefyd yn gwneud cyfaddawdau’n weladwy ac yn atal dyblygu.

Adeiladu ar yr hyn sy’n bodoli eisoes

Rydym yn disgwyl i’r gyfarwyddiaeth newydd gofleidio’n weithredol y safonau, y canllawiau a’r gwaith sydd eisoes ar waith, gan gynnwys:

Byddai ail-ddyfeisio’r rhain yn wastraff amser ac yn tanseilio hyder.

Mae’r un peth yn wir am ffyrdd o weithio. Dylai’r arferion a ddatblygwyd ac a fodelwyd drwy CDPS — timau amlddisgyblaethol, profi a dysgu, a gweithio yn y maes agored — fod yn fan cychwyn diofyn, nid yn ychwanegion dewisol.

Mae Cymru eisoes wedi buddsoddi yn y dysgu hwn. Daw’r elw o’i ddefnyddio.

Offer ac arferion: galluogi gwaith modern, cydweithredol ac agored

Rydym yn disgwyl i dimau gael mynediad at yr offer gorau i wneud eu gwaith, ac i weithio yn y maes agored.

Mae sgiliau arbenigol fel ymchwil defnyddwyr, dylunio gwasanaethau, dylunio cynnwys, rheoli cynnyrch a chyflawni, peirianneg a gwyddor data yn gofyn am offer arbenigol i’w helpu i wneud eu gwaith yn dda.

Er enghraifft:

  • mae angen mynediad ar ddylunwyr at offer modern sy’n eu galluogi i weithio’n effeithiol, megis Miro a Figma
  • mae angen lle ar reolwyr cynnyrch a chyflawni i olrhain a rhannu gwaith, ac offer fel Trello a Miro i fapio a delweddu cynlluniau a meddylfryd
  • mae angen mynediad ar ymchwilwyr defnyddwyr at gyfres o offer i’w cefnogi yn eu gwaith, megis Optimal Workshop, UserZoom a Tobii
  • mae angen offer ar beirianwyr sy’n eu galluogi i adeiladu, rhannu cod a rheoli fersiynau, megis GitHub, amgylcheddau datblygu integredig pwerus (IDEs), a mynediad digyfyngiad at gronfeydd gwybodaeth a rheoli pecynnau

Dylid dewis offer am eu bod y gorau ar gyfer y swydd, nid am fod gan Lywodraeth Cymru drwyddedau eisoes neu am ei bod yn gyfleus defnyddio un offeryn cyffredinol sy’n ceisio gwneud popeth.

Yn fwy na dim, mae angen i dimau gael mynediad at offer cydweithio agored sy’n cefnogi sgyrsiau ar draws ffiniau sefydliadol ac sy’n gweithio’n dda gydag offer diwydiant presennol, megis Slack.

Dylai gweithio yn agored fod yn safon. Dylai sesiynau “dangos a dweud” rheolaidd ac agored, nodiadau wythnosol, a phostiadau blog fod ar gael i unrhyw un ar draws y sector cyhoeddus, er mwyn dangos cynnydd a gwahodd adborth yn gynnar ac yn aml.

Mae hyn i gyd yn gofyn am ddewrder. Dyma hefyd sut y caiff ymddiriedaeth a hygrededd eu hadeiladu.

Llywodraethu a risg: cefnogi cyflawni ystwyth

Rydym yn disgwyl trefniadau llywodraethu sy’n cefnogi cyflawni modern, yn hytrach na’i gyfyngu. Dyma’r cyfle cywir i adolygu ac ailosod agweddau at archwaeth risg a llywodraethu.

Mae hynny’n golygu:

  • archwaeth risg sy’n cyd-fynd â dysgu, nid osgoi yn unig
  • sicrwydd sy’n canolbwyntio ar ganlyniadau, nid ar ddogfennaeth
  • dolenni adborth gwirioneddol rhwng timau, arweinwyr a defnyddwyr
  • symud i ffwrdd o lywodraethu ôl-weithredol tuag at adolygu amser-real a dolenni adborth parhaus

Dylai llywodraethu helpu timau i nodi problemau’n gynnar, addasu’r cyfeiriad a gwella. Os yw’n gweithredu dim ond drwy gamau ffurfiol neu ar ôl i waith gael ei gwblhau, mae’n rhy hwyr i ychwanegu gwerth neu ddarparu sicrwydd ystyrlon.

Pobl, tâl ac ymddiriedaeth

Rydym yn disgwyl i sgiliau digidol a dylunio proffesiynol gael eu trin fel gallu craidd y gwasanaeth cyhoeddus .

Mae hynny’n cynnwys:

  • ymchwil defnyddwyr
  • dylunio gwasanaethau a chynnwys
  • rheoli cynnyrch a chyflawni
  • peirianneg a data

Rhaid i’r rolau hyn fod â digon o statws a’r awdurdod priodol i lunio penderfyniadau, nid dim ond i gynghori arnynt.

Mae tâl yn bwysig. Rhaid i gyflogau fod yn gystadleuol â rolau digidol yn Lloegr ac ar draws sector cyhoeddus y DU. Heb hyn, bydd Cymru’n parhau i golli ymarferwyr profiadol ac i gynyddu ei dibyniaeth ar gyflenwyr allanol.

Rydym hefyd yn disgwyl:

  • cadw gweithwyr profiadol yn weithredol
  • y gallu i recriwtio ar gyfer anghenion y dyfodol
  • ymddiriedaeth mewn gweithwyr proffesiynol i wneud y gwaith
  • amser a lle i’w wneud yn iawn
  • mynediad at hyfforddiant sgiliau arbenigol parhaus a chynadleddau diwydiant

Dylid diogelu a chefnogi cymunedau ymarfer. Dyma sut y caiff safonau eu cynnal, dysgu ei rannu, a hyder ei adeiladu ar draws y system.

Sut olwg sydd ar lwyddiant

Gall ymgorffori CDPS yn Llywodraeth Cymru fod yn drobwynt.

Os caiff ei wneud yn dda, bydd yn gwreiddio arferion profedig wrth galon y llywodraeth ac yn cryfhau gallu Cymru i fodloni disgwyliadau’r cyhoedd gyda adnoddau cyfyngedig.

Ni fydd y gwahaniaeth yn deillio o strwythur. Bydd yn deillio o arweinyddiaeth, safonau a dewisiadau.

Dyma’r safonau lleiaf rydym yn disgwyl eu gweld. Hebddynt, bydd y cynnydd y mae Cymru wedi’i wneud dros y pum mlynedd diwethaf yn cael ei golli.

Os yw’r symudiad hwn yn llwyddiannus, dylem weld:

  • arweinyddiaeth gredadwy sy’n weladwy ar draws sector cyhoeddus y DU
  • strategaeth, model gweithredu a map ffordd clir
  • arferion CDPS wedi’u hymgorffori mewn cyflawni bob dydd
  • offer modern yn cael eu defnyddio fel y safon
  • timau’n gweithio’n ddeinamig ac yn agored
  • cyllid sefydlog ar gyfer gwasanaethau a chynhyrchion
  • ymarferwyr profiadol yn aros ac yn arwain
  • cymunedau ymarfer cryf ar draws Cymru

Gellir cyflawni hyn. Mae’r sylfeini eisoes yn bodoli.